Παράκαμψη εισαγωγής

ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ...

Η Ελληνική Γλώσσα είναι ουσιαστικά η ίδια απ την αρχαία αφετηρία της ως τις μέρες μας. Το διαλαλούν οι πάντες, παλιοί και νέοι, δημοτικιστές και αρχαιόπληκτοι:

Η Ρωμέικη γλώσσα [η Δημοτική], η αλόγως και αμαθέστατα καταφρονουμένη από μερικούς, έχει μεγάλη συγγένεια με την (αρχαία) Ελληνική, και είναι μια θυγατέρα της όπου σχεδόν την ομοιάζει. Επειδή όλαις σχεδόν αι λέξεις είναι από την Ελληνική, έγραφαν, το 1791, ο Δ. Φιλιππίδης και ο Γρ. Κωνσταντάς

Ακόμα και ο αδιάλλακτος υπεραρχαϊστής Κόντος ανομολογούσε 70 χρόνια αργότερα: Η γλώσσα των νυν Ελλήνων είνε η αυτή η των παλαιών, πολλάς μεν φθοράς και πηρώσεις [βλάβες] παθούσα, ουδέποτε όμως εντελώς εκλιπούσα Και φυσικά, ο πρωτομάστορας του Δημοτικισμού, ο Ψυχάρης, συνομολογούσε: Θέλετε γλώσσα που να μοιάζει τόντις με την αρχαία, που να είναι η ίδια γλώσσα; Πάρτε τη γλώσσα του λαού Ο λαός είναι που μιλεί την αρχαία. Ένας αρχαίος τύπος, για ν αλλάξη, έπρεπε αδιάκοπα κι απ τα παλιά τα χρόνια ίσια με τώρα, να βρεθή στο στόμα του λαού, γιατί αλλιώς δε θάλλαζε ποτές.

Αλλά τι χρείαν έχομεν άλλων μαρτύρων, όταν υπάρχει ο πρώτος Μάρτυρας, η ίδια η γλώσσα όταν πάμπολλες λέξεις της έχουν μείνει ανάλλαχτες απ τον Όμηρο ως τα σήμερα όταν λέμε, όπως εκείνος θάλασσα και φίλος και ψυχή και πένθος και μύθος και γλώσσα κι αμέτρητα άλλα; Κι όχι λέξεις μονάχα, αλλά και φράσεις ολόκληρες, που γιναν αποφθέγματα και παροιμίες κι επιζούν στον καθημερινό μας λόγο από το Ιδού η Ρόδος, ιδού και το πήδημα ως το Ες αύριον τα σπουδαία και το Ή ταν ή επί τας

Γνώση, λοιπόν, της σημερινής μορφής της γλώσσας μας είναι γνώση μισή, μισερή, αν δεν προεκτείνεται στις ρίζες της, αρχαίες και μεσαιωνικές, απ όπου γεννήθηκε, αρδεύτηκε, πλουτίστηκε το μυριόφυλλο γλωσσικό μας δέντρο Κι αντίστροφα: μόνο αν κατέχεις την τωρινή μας γλώσσα σ όλο τον πλούτο και τις αποχρώσεις της, μόνο τότε μπορείς να γευτείς και της αρχαίας γλώσσας την πολύχυμη αμβροσία.

Είναι πνευματική, ανάγκη, αλλά και ανάγκη εθνική, στην πιο ουσιαστική έννοια του όρου. Δίκαια έγραφε ο Κ. Γεωργούλης, πριν από 35 χρόνια:

Η γλώσσα του ελληνικού λαού είναι αδιάσπαστη από τον Όμηρο έως τον Σολωμό και τον Παλαμά Η μελέτη των αρχαίων συγγραφέων σε συνεπαφή και αδιάκοπο παραλληλισμό προς τη νεοελληνική γλωσσική και πολιτιστική παράδοση, χαρίζει στα ερμηνευτικά και φιλολογικά προβλήματα άφταστη ζωντανή επικαιρότητα και εμφανίζει τη συνέχεια της πνευματικής υπόστασης του ελληνικού έθνους ως ενιαία και ανεξολόθρευτη.

 

Μάριος Πλωρίτης

Τα Αρχαία κι εμείς στο Τέχνη, γλώσσα και εξουσία (1988), εκδ. Καστανιώτη  


 

          

ΤΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ